petak, 7. prosinca 2012.

Anatomija jetre


Jetra: je najveći organ u našem organizmu težine oko 1,5 kg, a jetra je ujedno i najveća žlijezda u našem organizmu.Nalazi se u desnom hipondriju ispod desnog rebarnog luka odnosno desne polovine dijafragme.


Jetra zauzima položaj u organizmu između digestivnog trakta i sistemskog krvotoka, u koji ubacuje produkte svoje funkcije, da joj on omogućuje specifičnu ulogu u najvećem broju broju metabloičkih procesa u organizmu.Zbog toga se jetra naziva labaratorijom organizma.Zbog ovakvog položaja i između ostalog funkcionalne povezanosti sa drugim organima određeni poremećaji koji mogu utjecati na jetru mogu imati velikog uticaja kako na metabolizam tako i na rad organa kao što su:slezena, kostne srži, endokrinih žlijezda, bubrega i takođe centralnog nervnog sistema.

Jetra je takođe izložena i dejstvu raznih egzogenih i endogenih patogenih činilaca i zbog toga nema bolesti, a da pri tom nije oštećena i jetra to su tzv. Sekundarna oštećenja jetre.To su oštećenja koja obično ne protiču sa kliničkom slikom inuficijencije jetre, već osnovnog oboljenja od kojeg bolesnik boluje, kao što je npr.bronhopneumonija sa žuticom itd.U fetalnoj dobi jetra je relativno velika jer ona ima funkciju da stvara krvne elemente.Kasnije ta funkcija otpada jer se organ relativno smanjuje.Jetra zbog toga preuzima čitav niz drugih funkcija u metabolizmu masti, šećera i bjelančevina u detokcikaciji i zbog toga je smatraju žlijezdom sa unutrašnjo vanjskom sekrecijom. Jetra se u enbrionalnom razvoju stvara iz zametka primarnog crijeva na mjestu gdje se kasnije u duodenum ulijeva duktus holedohus.Ovaj pupoljak zametka jetre urasta u prednju peritonealnu duplikaturu(prednji mezogastrijum)pastom perenhima je razmice i stvara serozni omotac.Jetra ispunjava cijeli gornji kadvrat abdomena, zasticena je rebrima i rebarnim hrskavicama,osim u epigastrijumu gdje prelazi na lijevu stranu.Gornja ivica jetre projektuje se naprijed u visini cetvrtog ili petog medjurebarnog prostora.
Žučna Kesa:je kruškoliki organ, rezeorvar žuči, duga 8-11 cm.Smještena je na donjoj strani desnog režnja jetre.O stvaranju žuči kao funkciji jetrinih ćelija(holerezi) bilo je riječi u poglavlju o glavnim funkcijama jetre.Osnovna funkcija ovog dijela zajedničkog hepatobilijarnog sistema omogućuje izlučivanje žuči u duodenum, a time i obavljanje njene funkcije.Sem toga poremećaji koji nastaju u ovm delu izvodnog žučnog sistema imaju po svojoj učestalosti u našoj nacionalnoj patologiji veliki značaj.









 Anatomija i fiziologija:

 Na jetri se razlikuju dvije strane:
a)gornja strana jetre(facijes dijaphragmatica)je konveksna i naliježe na dijafragmu i prednji trbušni zid i fiksirana je sa srpastom vezom(ligamentum falciforme)
b)donja strana jetre(facijes visceralis)je konkavna i idući od lijeve polovine dijafragme ka desno dolazi u odnos sa jednjakom,prednjom stranom želuca,gornjim dijelom duodenuma,desnom krivinom colona,desnim bubregom i desnom nadbubrežnom žlijezdom.
Na desnoj strani jetre nalaze se dva sagitalna i jedan poprečni žlijeb koji skupa obrazuju slovo H.Poprečni žlijeb predstavlja hilus jetre kroz koji u jetru ulaze i izlaze krvne žile, živci i žučovodi.Lijevi sagitalni žlijeb je u vidu pukotine ,fisura sagitalis sinestra,koja u svom prednjem dijelu sadrži lig.teres hepatis.A u zadnjem dijelu lig.venosum.Uz prednji dio desnog sagitalnog žlijeba naliježe žučni mjehur koji leži u jami .Jetra je izgradjena iz 4 režnja:desni(lobus dexter),lijevi(lobus sinister),četvrtasti(lobus quadratus)i repasti(lobus caudatus).Režnjevi su dalje izgradjeni od režnjica(lobuli hepatis).Režnjic jetre je u obliku piramide,izgradjen je iz jetrenih ćelija(hepatocita)poredanih u obliku gredica pružajući se zrakasto.Izmedju dva reda se nalazi intralobularni žučni kanalići,oni se slijevaju u intralobularne žučovode.Izmedju putanja jetrenih ćelija nalaze se kapilari koji se slivaju ka centru režnjića gdje se nalazi vena centralis koja prestavlja početak jetrenih vena(venae hepaticae),koja se dalje ulijeva u v.cavu inferior.Jetra ima dva krvotoka:nutritivni i funkcionalni.Za nutritivni,arterisku krv donosi a.hepatica,a za funkcionalni krvotok iz želuca i crijeva donosi v.portaeto se tiče vaaskularizacije jetre,iz prethodnog,mozemo zaključit da jetra prima krv iz dva izvora : hepatičke arterije(25%) i vene porte(75%).Približno 25% srčanog protoka ide kroz jetru;odnosno 1ml/g/min.Arteriska krv dotiče pod sistemskim arteriskim pritiskom,a portna krv pod venskim pritiskom 0,9-1,3Pa.
Arterija hepatica:Arterija hepatika potiče iz trunkusa ćelijakusa,koji polazi od aorte u visini donje ivice 12 torakalnog pršljenja,i kod gornje ivice pankreasa dijeli se na arteriju lijenalis,arteriju gastriku sinestru  i arteriju hepatiku komunis.Arterija hepatika komunis ide udesno iza pilorusa gdje daje ushodnu granu za jetru (a.hepatika propria) i nishodnu za želudac i duodenum(a.gastroduodenalis).
Arterija hepatika se dijeli na dvije strane.Desna arterija hepatika potiče od račve arterije hepatike  sa lijeve strane duktusa hepatikusa komunisa i ide iza njega u desno nastavljajući put iza desnog duktusa hepatikusa ali ne u bliskom kontaktu sa njim.Završava se grananjem na prednju i zadnju granu.Prednja grana pravi omču blizu žlijeba žučne kese.Medijalni i lateralni segmenti lijevog lobusa jetre dobivaju krv od lijeve arterije hepatike ,koja je kratka  i odma se dijeli u terminalne grane.
Vena porte:Vena porte nastaje spajanjem lijenalne vene i gornje mezenteričke vene iza glave pankreasa.Vena porte je dugačka 5-8cm a njena širina varira 1-3cm.U hilusu jetre vena porte se deli na lijevu i desnu stranu.U oko 10% populacije vena se dijeli na tri grane,od koje dvije idu u desni režanj jetre a jedna na lijevu stranu.U porti hrpatis vena porte leži iza duktusa holedohusa i arterije hepatike.U desnu granu vene porte ulijeva se cistička vena,a u lijevu nekoliko malih paraumbilikalnih vena.
Hepatičke vene:Krv se iz jetre drenira u donju venu kavu preko tri hepatičke vene:desna,srednja i lijeva.Hepatičke vene nemaju vezivni omotač i kratkim stablima se nad kupolom jetre ulijevaju u venu kavu.
Poprečni dijametar je približno oko 20-23cm,a najveća debljina u srednjoj tački desnog lobusa je 15-17cm.Najveći anteroposteriorni dijametar je na nivou gornjeg pola desnog  bubrega i iznosi 10-12,5cm.
 Jetra je najveći organ u kome se obavljaju vitalni biohemiski procesi:sinteze,nakupljanje supstancija,transporta,sekrecije metabolita,neutralisanje i aktivacija endokrinih i egzokrinih supstancija,uravnoteženje koagulacionih faktora.Prolaskom venske krvi iz crijeva portnim sistemom,
jetra je preplavljenja raznovrsnim nutritivnim supstancijama,toksičnim odpadnim produktima ,medikamentima.Iz sistemske cirkulacije jetra prima raspadne produkte metabolizma,a pri sepsi bakterijske produkte i bakterije.Jetra svojom funkcijom vrši sintezu vitalnih supstancija i biotransformaciju tkivnih,endokrinih,metaboličkih supstancija i omogućava njihovo nepovoljno dejstvo,tranaformišući ih u neaktivne supstancije koje se zatim izlučuju preko žuči ili urinom .
Sintezom žuči ne pomaže se samo dejstvo enzima na materije u crijevima već i omogućava resinteza i metabolizam crijevnih sokova,uspostavljajući reciklički proces.Retikuloendotelni sistem jetre,kao filter portne cirkulacije, u stanju je da ostvari odlaganje i uklanjanje otpadnih produkata i toksičnih supstanci.Stvaranjem linfocitarne barijere u stanju je da neutrališe bakteriske toksine.Sve ove funkcije jetra je u stanju da obavi zahvaljujući ustrojstvu svoje cirkulacije i osobinama hepatocita.U hirurgiji jetra je jedan od centralnih organa za stresni i posttraumatski tok u održavanju hemostaze i obezbjedjenju povećanih metaboličkih zahvata u postoperativnom toku.Normalno jetra predstavlja depozit bitnih supstancija:rezervoar glikogena,aminokisalina,masti,liposolubilnih vitamina,vitamina B12 ,zatim metala željeza i bakra.Poremećaj enzimskih aktivnosti jetre izaziva poremećaj biotransformacije materija sa nagomilavanjem glikogena,masti pri alkoholnoj cirozi,bakra pri Vilsonovoj bolestieljeza pri hemohromatozi.

Nema komentara:

Objavi komentar

Napomena: komentar može objaviti samo član ovog bloga.